Van 15-20 juni 1908 kwamen in het Concertgebouw in Amsterdam dagelijks honderden voorvechtsters van vrouwenkiesrecht uit de hele wereld bij elkaar voor het Tweede Internationale congres van de Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht.
Tijdens onderzoek voor mijn historische roman Hotel Weimar verdiepte ik mij ook in de vrouwenbeweging vóór de Eerste Wereldoorlog. In 1903 richtte Emmeline Pankhurst in Groot-Brittannië de Women’s Social and Political Union op. De suffragettes werden steeds radicaler in hun strijd voor vrouwenkiesrecht onder het motto ‘deeds, not words’. In 1913 pleegden ze zelfs een aanslag op het buitenverblijf van een tegenstander daarvan: de Britse minister van Financiën en latere premier David Lloyd George. Naar schatting 1.300 Britse vrouwen belandden in de gevangenis vanwege hun strijd voor vrouwenrechten. Het London Museum heeft de grootste collectie van objecten die verband houden met hun acties en publiciteitscampagnes.
De Nederlandse vrouwenbeweging werd zeker beïnvloed door de Britse suffragettes, maar koos een eigen weg. De Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht (VVK) van Wilhelmina Drucker en Aletta Jacobs wees geweld af. Vrouwen die de VVK te gematigd vonden, splitsten zich af in de Bond voor Vrouwenkiesrecht. Sommige leden reisden naar Londen om daar samen met hun Engelse geestverwanten te demonstreren en actie te voeren.
Op de foto die fotograaf Nico Schuitvlot van het afscheidsdiner met 450 personen maakte, is te zien dat het een keurig gezelschap was: heren in rokkostuum en volgens een artikel in Het Vaderland was ‘grande toilette’ gemaakt door de talrijke dames. De Telegraaf schreef mierzoet: ‘Moeten we u ’n opsomming geven, lieve lezeres, van al het moois dat we zagen, uw ijverzucht opwekken door de beschrijving van een paarsfluwelen robe met echte Brusselsche kanten gegarneerd, van snoezige meiskes, van statig zwarte gewaden, niet ruischende slepen?’
Tijdens het diner werd het Wilhelmus gezongen en ‘een telegram van sympathie en hulde aan H.M. de Koningin verzonden.’
Op de foto van het afscheidsdiner zien we geen oproerkraaiers, maar keurige dames en heren in avondkleding. Er heerste in het Concertgebouw geen revolutionaire sfeer, althans niet met de ogen van nu. Toch vergde het in 1908 veel moed van de leden van de International Woman Suffrage Alliance voor hun rechten op te komen. Nederland kende in 1908 nog geen algemeen kiesrecht. Mannen kregen dat pas in 1917 en vrouwen moesten zelfs wachten tot 1919.
Pieter Chenestre
Pieter Chenestre | De Rioolrat 